Χρόνος και Θερμοδυναμική

“Το χρήμα είναι αποθηκευμένος ανθρώπινος χρόνος.”

Για να κατανοήσουμε τη βαρύτητα της οικονομικής μας κατάστασης, πρέπει να αφαιρέσουμε την πολύπλοκη ορολογία της σύγχρονης χρηματοοικονομικής, τα παράγωγα, τις καμπύλες απόδοσης, την ποσοτική χαλάρωση, και να επιστρέψουμε στις βασικές αρχές. Στο πιο θεμελιώδες επίπεδο, μια χρήσιμη ορισμός του χρήματος είναι εκπληκτικά απλός: το χρήμα είναι αποθηκευμένος ανθρώπινος χρόνος. Έχετε έναν πεπερασμένο αριθμό ωρών σε αυτή τη γη. Αυτός είναι ο μόνος πόρος που δεν μπορεί να πληθωριστεί, να εκτυπωθεί ή να κατασκευαστεί. Κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο από αυτόν. Καμία τεχνολογία δεν μπορεί να τον επεκτείνει πέρα από το φυσικό του όριο. Ο χρόνος σας είναι το πιο γνήσια σπάνιο πράγμα στο σύμπαν, γιατί όταν περάσει μια στιγμή, έχει χαθεί για πάντα, είναι ανακτήσιμος, ξοδεμένος. Όταν πάτε στη δουλειά, ανταλλάσσετε αυτές τις ώρες, τη ζωτική σας δύναμη, την πεπερασμένη κατανομή της συνείδησής σας σε αυτόν τον πλανήτη, για ένα νόμισμα. Αν αυτό το νόμισμα διατηρεί την αξία του, έχετε αποθηκεύσει με επιτυχία τον χρόνο σας. Έχετε πάρει τις αναντικατάστατες ώρες της ζωής σας και τις έχετε διατηρήσει σε μια μορφή που μπορεί να απελευθερωθεί αργότερα, δέκα χρόνια στο μέλλον, ίσως, για να αγοράσετε ένα σπίτι για την οικογένειά σας, ή είκοσι χρόνια αργότερα, για να χρηματοδοτήσετε την εκπαίδευση των παιδιών σας, ή σαράντα χρόνια μετά, για να σας στηρίξει στα γηρατειά. Αλλά αν αυτό το νόμισμα χάνει αξία, αν σιγά και αθόρυβα χάνει την αγοραστική του δύναμη ενώ βρίσκεται στον λογαριασμό σας, τότε ο χρόνος σας κλέβεται. Όχι από έναν κλέφτη τη νύχτα, όχι από έναν ληστή σε ένα σοκάκι, αλλά από τον ήσυχο, αμείλικτο, κοινωνικά επικυρωμένο μηχανισμό της υποτίμησης νομίσματος. Κάθε ποσοστό πληθωρισμού είναι ένα ποσοστό της ζωής σας που έχει κατασχεθεί χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεσή σας.

Φανταστείτε το χρήμα ως μια μπαταρία για την ανθρώπινη παραγωγικότητα. Ξοδεύετε μια ολόκληρη μέρα κάνοντας ποδήλατο συνδεδεμένο με έναν γεννήτορα, μετατρέποντας τη σωματική σας προσπάθεια σε αποθηκευμένη ηλεκτρική ενέργεια. Στο τέλος της ημέρας, εξαντλημένοι αλλά ικανοποιημένοι, έχετε αποθηκεύσει οκτώ ώρες ενέργειας σε αυτή τη μπαταρία.

Το υγιές χρήμα, χρήμα που διατηρεί την αξία του, λειτουργεί ως μια μπαταρία που διατηρεί το 100% αυτής της φόρτισης για πενήντα χρόνια. Μπορείτε να επιστρέψετε μισό αιώνα αργότερα και να απελευθερώσετε κάθε τζάουλ ενέργειας που αποθηκεύσατε. Η προσπάθειά σας έχει διατηρηθεί τέλεια στον χρόνο. Το fiat χρήμα, τα νομίσματα που εκδίδουν οι κυβερνήσεις στον σύγχρονο κόσμο, λειτουργεί ως μια μπαταρία που χάνει μεταξύ 2% και 10% της φόρτισής της κάθε χρόνο. Μερικές φορές περισσότερο. Μερικές φορές καταστροφικά περισσότερο. Με μια μέτρια ετήσια απώλεια 3%, μετά από είκοσι τέσσερα χρόνια η μπαταρία σας διατηρεί μόνο το μισό της αρχικής της φόρτισης. Μετά από πενήντα χρόνια, διατηρεί μόλις το ένα πέμπτο. Οι οκτώ ώρες που δουλέψατε έχουν μειωθεί σε λιγότερες από δύο. Τώρα ρωτήστε τον εαυτό σας: αν ξέρετε ότι η μπαταρία σας διαρρέει, τι κάνετε; Δεν αποθηκεύετε ενέργεια. Την ξοδεύετε αμέσως. Εμπλέκεστε σε αυτό που ορισμένοι οικονομολόγοι ονομάζουν συμπεριφορά υψηλής χρονικής προτίμησης. Καταναλώνετε τώρα γιατί το μέλλον είναι αβέβαιο, γιατί η αναμονή σημαίνει απώλεια. Δεν σχεδιάζετε προσεκτικά για δεκαετίες μπροστά, προσπαθείτε να μετατρέψετε τα υποτιμημένα νομίσματα σας σε οτιδήποτε μπορεί να διατηρήσει την αξία του πριν χάσετε περισσότερη από τη ζωική σας δύναμη. Αυτό εξηγεί την αγχωτική, ανήσυχη φύση του σύγχρονου καταναλωτισμού. Δεν είμαστε φυσικά υλιστές. Οι άνθρωποι δεν γεννιούνται με μια ακόρεστη πείνα για γρήγορη μόδα και απορρίψιμα ηλεκτρονικά. Ενθαρρυνόμαστε δομικά να ξεφορτωθούμε τα χρήματά μας πριν λιώσουν. Το σύστημα δεν ανταμείβει την υπομονή, την προνοητικότητα ή τη μακροπρόθεσμη σκέψη. Τιμωρεί αυτές τις αρετές και ανταμείβει την αυθορμητικότητα, τη δεινότητα και το χρέος.

Γιατί συμβαίνει αυτή η διαρροή; Γιατί η μπαταρία του fiat χρήματος χάνει τη φόρτισή της; Η απάντηση βρίσκεται σε μια θεμελιώδη αποσύνδεση μεταξύ του φυσικού κόσμου και του χρηματοοικονομικού κόσμου. Μια αποσύνδεση που έχει τεράστιες συνέπειες για κάθε ζωντανό ανθρώπινο όν. Στο φυσικό σύμπαν, υπάρχει ένας νόμος που δεν μπορεί να παραβιαστεί. Είναι ο Πρώτος Νόμος της Θερμοδυναμικής: η ενέργεια δεν μπορεί να δημιουργηθεί ή να καταστραφεί, μόνο να μετατραπεί από μια μορφή σε άλλη. Δεν μπορείς να κάνεις ένα κλικ και να κατασκευάσεις ενέργεια από το τίποτα. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις ύλη από το κενό. Κάθε μονάδα χρήσιμης εργασίας στο σύμπαν πρέπει να κερδηθεί μέσω της μετατροπής υπάρχουσας ενέργειας. Αυτό δεν είναι μια πρόταση ή μια προτίμηση πολιτικής. Είναι ένας θεμελιώδης περιορισμός της ίδιας της πραγματικότητας.

Ο χρυσός σεβόταν αυτόν τον νόμο. Για χιλιάδες χρόνια, ο χρυσός υπηρέτησε ως η καλύτερη προσέγγιση του ανθρώπου για υγιές χρήμα ακριβώς επειδή ήταν δεμένος με τη φυσική πραγματικότητα. Για να αποκτήσεις περισσότερο χρυσό, έπρεπε να τον σκάψεις από τη γη. Έπρεπε να δαπανήσεις πραγματική ενέργεια. Ανθρώπινη εργασία, ζωική δύναμη και τελικά βιομηχανικά μηχανήματα για να τον εξαγάγεις από το βράχο, να τον εξευγενίσεις και να τον φέρεις στην αγορά. Το κόστος παραγωγής ήταν ενσωματωμένο σε κάθε ουγγιά. Ο χρυσός δεν μπορούσε να κατασκευαστεί από το τίποτα επειδή οι νόμοι της φυσικής δεν το επέτρεπαν.

Το fiat νόμισμα σπάει αυτόν τον δεσμό εντελώς. Μια κεντρική τράπεζα μπορεί να δημιουργήσει αξία από το τίποτα. Μια επιτροπή διορισμένων αξιωματούχων μπορεί να πληκτρολογήσει '1.000.000.000' σε ένα υπολογιστικό φύλλο και να χρησιμοποιήσει αυτά τα νέα ψηφία για να αγοράσει πραγματικά περιουσιακά στοιχεία: ομόλογα, τίτλους υποθηκευμένων στεγαστικών δανείων, ακόμη και εταιρικά χρέη. Καμία ενέργεια δεν δαπανήθηκε. Καμία εργασία δεν εκτελέστηκε. Καμία φυσική μετατροπή δεν πραγματοποιήθηκε. Μια πληκτρολόγηση αντικατέστησε τη θερμοδυναμική. Αυτό είναι, με μια πολύ πραγματική έννοια, μια παράβαση της φυσικής εφαρμοσμένη στην οικονομία. Δημιουργεί μια βαθιά αποσύνδεση μεταξύ δύο στρωμάτων της πραγματικότητας. Το χρηματοοικονομικό στρώμα, ο κόσμος των αριθμών, των υπολογιστικών φύλλων και των αξιολογήσεων της αγοράς, γίνεται άπειρο και επεξεργάσιμο. Οι μετοχές ανεβαίνουν. Οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων εκτοξεύονται. Τα στοιχεία του ΑΕΠ φαίνονται εντυπωσιακά. Το χρηματοοικονομικό στρώμα λέει ότι είμαστε πλούσιοι. Εν τω μεταξύ, το φυσικό στρώμα, ο κόσμος των γεφυρών, των σωλήνων, των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και των ανθρώπινων σωμάτων, παραμένει πεπερασμένο και βάναυσα σπάνιο. Οι υποδομές καταρρέουν. Η ενέργεια γίνεται ακριβή. Το φυσικό στρώμα λέει ότι είμαστε φτωχοί. Το χάσμα μεταξύ αυτών των δύο στρωμάτων είναι το χάσμα μεταξύ ψευδαίσθησης και πραγματικότητας. Και αυτό το χάσμα διευρύνεται κάθε χρόνο.

Το Bitcoin είναι το πρώτο ψηφιακό σύστημα που επαναφέρει τη θερμοδυναμική στο χρήμα. Δεν μπορείς να 'εκτυπώσεις' ένα Bitcoin. Δεν μπορείς να το κατασκευάσεις με μια πληκτρολόγηση. Πρέπει να το εξορύξεις. Πρέπει να δαπανήσεις πραγματικό ηλεκτρισμό και πραγματική υπολογιστική ισχύ για να λύσεις ένα κρυπτογραφικό παζλ, και μόνο τότε, μόνο αφού αποδείξεις ότι έχει καταναλωθεί πραγματική ενέργεια, το δίκτυο σε ανταμείβει με νεοκοπημένα bitcoin.

Αυτή η δαπάνη ενέργειας συχνά επικρίνεται ως 'σπατάλη'. Τα κύρια μέσα ενημέρωσης χαίρονται να συγκρίνουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του Bitcoin με αυτή μικρών χωρών, σαν η σύγκριση από μόνη της να αποδεικνύει τη σπατάλη. Αλλά αυτή η κριτική βασικά παρανοεί τι αγοράζει η ενέργεια. Το ενεργειακό κόστος του Bitcoin είναι το μόνο πράγμα που το κάνει πραγματικό. Δεν είναι σπατάλη, είναι η τιμή της αλήθειας. Δένει το ψηφιακό καθολικό με την φυσική πραγματικότητα, πίσω στους αμετάβλητους νόμους της θερμοδυναμικής. Κάνει το κόστος του ψέματος στο δίκτυο απαγορευτικά ακριβό. Το να λες ότι η χρήση ενέργειας του Bitcoin είναι σπατάλη είναι σαν να λες ότι ένα χρηματοκιβώτιο χρησιμοποιεί πολύ ατσάλι, ή ότι ένα κάστρο έχει πάρα πολλούς τοίχους. Η ενέργεια δεν είναι ελάττωμα. Είναι το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό. Είναι αυτό που διαχωρίζει το Bitcoin από κάθε άλλο ψηφιακό διακριτικό, και από το ίδιο το fiat νόμισμα. Για πρώτη φορά στην ψηφιακή εποχή, έχουμε μια μορφή χρήματος όπου το κόστος παραγωγής δεν είναι μηδέν, όπου η σπανιότητα επιβάλλεται όχι με διάταγμα αλλά με φυσικούς νόμους, και όπου η αξία που αποθηκεύεται σε αυτό είναι αγκυρωμένη σε κάτι πραγματικό. Το Bitcoin δεν αντιπροσωπεύει απλώς αποθηκευμένο ανθρώπινο χρόνο, είναι εξασφαλισμένο από τους ίδιους θερμοδυναμικούς νόμους που κυβερνούν το σύμπαν. Σε έναν κόσμο άπειρης χρηματοοικονομικής αφαίρεσης, είναι η γέφυρα πίσω στην πραγματικότητα.