Ang Pagkalas ng Lipunan

“Kapag sira ang pera, mangingibabaw ang stress. Sisimulan ang mga argumento at depresyon.”

Ang pinsalang dulot ng sirang pera ay lumalampas pa sa ekonomiya. Umaabot ito sa pinakaloob na bahagi ng buhay ng tao. Sa mga pamilya, sa kalusugan, sa sikolohikal na kapakanan ng buong populasyon. Ang pagsubaybay sa mga koneksyon na ito ay upang maunawaan na ang fiat system ay hindi lamang isang kaayusan sa ekonomiya kundi isang operating system ng sibilisasyon na sumira sa bawat institusyong nahawakan nito.

Ang mga sistema ng edukasyon sa buong maunlad na mundo ay naging nakikitang biktima ng pagpapababa ng halaga ng pera. Ang pattern ay pinakamalinaw sa Estados Unidos, ngunit umaalingawngaw mula Britain hanggang Australia. Mula noong 1971, ang paggasta sa bawat estudyante ay tumaas nang husto. Mas maraming pera ang ibinuhos sa sistema, mas maraming administrador ang kinuha, mas maraming gusali ang itinayo, mas maraming programa ang pinondohan. Gayunpaman, ang mga marka sa pagsusulit sa matematika, pagbasa, at agham ay nanatiling flat o bumaba. Mas maraming pera ang bumili ng mas masamang resulta. Samantala, ang halaga ng kolehiyo ay tumaas sa mga rate na mas mataas pa kaysa sa pangkalahatang consumer price index. Ang isang degree sa unibersidad na nagkakahalaga ng ilang libong dolyar noong 1970s ay nagkakahalaga na ngayon ng sampu o daan-daang libo, na nagtutulak sa mga estudyante sa nakakagulat na antas ng utang bago pa man nila makuha ang kanilang unang suweldo. Ang utang sa pautang ng estudyante sa Estados Unidos pa lamang ay lumampas sa 1.7 trilyong dolyar; sa United Kingdom, lumampas ito sa 200 bilyong pounds; sa Australia, lumobo ito lampas sa 74 bilyong Australian dollars. Sa bawat bansa na piniling gawing pinansyal ang edukasyon, ang pasanin ay nagpapangit sa mga pagpipilian sa buhay ng isang buong henerasyon: pagpapaliban ng pagmamay-ari ng bahay, pagpapaliban ng kasal, pagpapaliban ng mga anak, pagpapaliban ng lahat ng dating bumubuo sa normal na takbo ng buhay ng may sapat na gulang. Ang implasyon ng mga gastos sa edukasyon nang walang katumbas na pagtaas sa kalidad ng edukasyon ay isang halimbawang sintomas ng isang fiat economy. Kapag mura ang pera at sagana ang kredito, kinukuha ng mga institusyon ang labis sa pamamagitan ng mas mataas na presyo sa halip na mas mahusay na serbisyo. Ang insentibo ay palakihin ang mga badyet, kumuha ng mas maraming administrador, at maningil ng mas mataas na matrikula, hindi upang mas epektibong turuan ang mga estudyante.

Ang panggigipit ng ekonomiya mula sa hindi gumagalaw na tunay na sahod at tumataas na gastos ay may malalim na kahihinatnan para sa istruktura ng pamilya na pundasyon ng lipunan. Kapag hindi kayang bumili ng bahay ng isang batang mag-asawa, ipinagpapaliban nila ang pagpapakasal. Kapag hindi nila kayang magkaanak, ipinagpapaliban nila, o tuluyang tinatalikuran, ang pagiging magulang. Ang datos mula noong 1971 ay nagdodokumento ng pagkakawatak-watak na ito nang may walang-awang katumpakan. Ang median na edad ng unang pagpapakasal ay patuloy na tumaas mula noong unang bahagi ng 1970s. Nakakatuksong ipatungkol ito sa mga pagbabago sa kultura, sa pagbabago ng mga saloobin tungkol sa mga relasyon at personal na awtonomiya. Ngunit ang tiyempo ay masyadong tumpak, masyadong nauugnay sa datos ng ekonomiya, para maging kultural lamang. Hindi biglang nagpasya ang mga kabataan noong 1971 na hindi na uso ang kasal. Natuklasan nila sa paglipas ng panahon na hindi nila ito kayang bilhin. Para sa mga nagpakasal, ang stress sa ekonomiya ng panahon ng fiat money ay nagpahirap sa pagpapanatili ng kasal. Ang divorce rates ay matinding tumaas pagkatapos ng 1971, mula sa mas mababa sa 10% hanggang sa mahigit 25%. Ang stress sa pananalapi ay patuloy na binabanggit bilang pangunahing sanhi ng hidwaan at pagkakawatak-watak ng kasal. Kapag sira ang pera, ang stress ay sumasalakay sa bawat sulok ng buhay. Nagiging talamak ang mga argumento. Nagkakaroon ng depresyon. Ang pamilya, ang pinakapangunahing yunit ng sibilisasyon ng tao, ay nabibiyak sa ilalim ng mga panggigipit na hindi personal na kabiguan kundi sistematikong kahihinatnan ng isang sirang pundasyon ng pananalapi. Ang datos ng fertility ay marahil ang pinaka-nakababahalang tagapagpahiwatig sa lahat. Mula noong 1971, ang bilang ng mga batang ipinanganak sa bawat babae ay bumaba sa isang bilis na, kung ipagpapatuloy, ay humahantong sa tiyak na pagliit ng populasyon. Nabibigo tayong magparami sa replacement rates, hindi dahil sa isang pilosopikal na pagtanggi sa pagiging magulang, kundi dahil ang mga kondisyon ng ekonomiya na kinakailangan upang suportahan ang mga pamilya ay sistematikong pinahina. Kung hindi natin babaguhin ang direksyon, ang mga implikasyon sa demograpiya ay eksistensyal.

Ang mga batang ipinanganak sa sirang tanawin na ito ang nagdadala ng pinakamabigat na pasanin. Ang porsyento ng mga batang nabubuhay sa ilalim ng poverty line ay tumaas nang malaki mula noong 1971. Ang porsyento ng mga batang ipinanganak sa mga inang walang asawa ay sumabog. Kung walang matatag na sambahayan na may dalawang magulang, nawawala sa mga bata ang balanse, suporta, at katatagan na ipinakita ng mga henerasyon ng karanasan ng tao na mahalaga para sa malusog na pag-unlad. At pagkatapos ay mayroong krisis sa kalusugan. Kapag masyadong mahal ang pang-araw-araw na gamit, nagsasakripisyo ang mga magulang na madalas na nagpapakita sa pagkasira ng pisikal na kapakanan ng kanilang mga anak. Hindi nagkataon na ang childhood obesity rates ay naging kinikilalang pampublikong isyu sa kalusugan simula noong 1970s. Ang mura, naprosesong, calorie-dense na pagkain ay naging economic default para sa mga pamilyang nahihirapan pakainin ang kanilang mga anak sa lumiliit na tunay na sahod. Ang Food and Drug Administration, na nabihag ng parehong pagbaluktot ng insentibo na sumasalot sa bawat institusyon sa isang fiat economy, ay patuloy na nagtataguyod ng mga pattern ng pagkonsumo ng pagkain na nagbibigay-priyoridad sa kita ng korporasyon kaysa sa kalusugan ng tao. Ang tugon ng sistema ng pangangalagang pangkalusugan ay tipikal na fiat: magtapon ng pera sa problema. Ngunit ang pera ay hindi napupunta sa mga doktor, nutrisyonista, o preventive care. Napupunta ito sa mga administrator. Ang ratio ng mga administrator ng pangangalagang pangkalusugan sa mga doktor ay sumabog mula noong 1970s, isang burukratikong paglobo na nagpapataas ng mga gastos nang hindi nagpapabuti ng mga resulta. Ang sistema ay nag-o-optimize para sa pagkuha ng kita, hindi kalusugan. Ang resulta ay isang feedback loop na magiging madilim na komedya kung hindi lang ito napakasira. Ang isang monetary system na nagpapababa ng sahod ay nagtutulak sa mga pamilya patungo sa mura, naprosesong pagkain. Ang nagreresultang krisis sa kalusugan ay lumilikha ng pangangailangan para sa mga interbensyong parmasyutiko at medikal. Ang industriya ng pangangalagang pangkalusugan, na puno ng inimprentang pera at nakahiwalay mula sa kompetisyon sa pamamagitan ng regulatory capture, ay nagpapalawak ng administrative apparatus nito sa halip na pagbutihin ang mga resulta. Tumaas ang mga gastos. Hindi ang kalusugan. At ang siklo ay nagpapatuloy, pinondohan ng parehong printing press na nagdulot ng pagbaba ng nutrisyon sa simula pa. Ito ang fiat trap na inilapat sa mismong katawan ng tao: isang sistema na tahimik na gumagawa ng sakit at pagkatapos ay kumikita mula sa paggamot.

Ang pinsalang idinulot ng fiat money ay hindi lamang pang-ekonomiya. Ito ay sikolohikal. Kapag ang isang monetary system ay nagpaparusa sa pag-iipon at nagbibigay-gantimpala sa paggastos, hindi lang nito binabago ang ginagawa ng mga tao sa kanilang pera. Binabago nito kung paano sila mag-isip, kung paano sila magdamdam, at kung paano sila nauugnay sa hinaharap mismo.

Ginagamit ng mga ekonomista ang terminong kagustuhan sa oras upang ilarawan ang antas kung gaano pinahahalagahan ng isang tao ang kasalukuyan kaysa sa hinaharap. Ang mababang kagustuhan sa oras ay nangangahulugang handa kang ipagpaliban ang kasiyahan, mamuhunan, at dahan-dahang bumuo patungo sa isang bagay na pangmatagalan. Ang mataas na kagustuhan sa oras ay nangangahulugang gusto mo ito ngayon, dahil ang hinaharap ay tila hindi tiyak, hindi maabot, o simpleng hindi sulit pagplanuhan. Ang malulusog na sibilisasyon ay binuo ng mga taong may mababang kagustuhan sa oras: ang mga tagabuo ng katedral, ang mga nag-iipon, ang mga magulang na nagtatanim ng mga puno na hindi nila mauupuan ang lilim. Sistematikong pinapataas ng fiat money ang kagustuhan sa oras ng buong populasyon. Ang mekanismo ay diretso. Kapag ang iyong ipon ay nawawalan ng kapangyarihan sa pagbili bawat taon, ang makatuwirang tugon ay gumastos ngayon. Hindi dahil ikaw ay pabigla-bigla o iresponsable, kundi dahil ang pera mismo ang nagsasabi sa iyo na ang hinaharap ay mas mababa ang halaga kaysa sa kasalukuyan. Sumasabog ang utang ng mga mamimili, hindi dahil biglang nawalan ng disiplina ang isang henerasyon, kundi dahil ang pangungutang laban sa kinabukasan ay may mathematical sense kapag mas kaunti ang nabibili ng pera sa kinabukasan. Ang paglaganap ng mga buy-now-pay-later scheme, mga aplikasyon sa pagsusugal, mga subscription trap, at mga micro-transaction economy ay hindi isang pagkabigo ng indibidwal na pagpipigil sa sarili. Ito ang perpektong makatuwirang pag-uugali ng mga taong nabubuhay sa loob ng isang sistema na nagpaparusa sa pasensya.

Ang mga sikolohikal na kahihinatnan ay lumalampas pa sa mga gawi sa paggastos. Kapag ang hinaharap ay tila hindi mahawakan, nagiging talamak ang pagkabalisa. Ang tumataas na bilang ng depresyon, anxiety disorder, at pangkalahatang kawalan ng pag-asa na kumalat sa buong mundo mula noong 1970s ay hindi sapat na ipinapaliwanag ng social media, o ng ilang biglaang kahinaan ng karakter. Ito ang predictable na emosyonal na tugon ng mga populasyon na nakakaramdam, kahit na hindi nila ito maipahayag, na ang sistema ay dinaya laban sa kanilang kakayahang bumuo ng isang matatag na buhay. Ang batang nagtapos na baon sa utang sa pag-aaral, ang manggagawang nasa katanghaliang-gulang na hindi kayang magretiro, ang pamilyang masigasig na nag-iipon at nahuhuli pa rin: hindi ito mga personal na pagkabigo. Ito ay mga sistematikong resulta, at sinisipsip ito ng pag-iisip bilang kawalan ng pag-asa.

Mayroong mas madilim na corollary. Kapag hindi makapagbuo ang mga tao ng anuman, pinipili ng ilan na sirain ang mga bagay. Ang pagtaas ng political extremism, nihilism, at social rage na nagpapakilala sa ating panahon ay hindi isang misteryo na nangangailangan ng sopistikadong teorya. Ito ang hindi maiiwasang reaksyon ng mga populasyon na tahimik na ninakawan ng kanilang kakayahang magplano, mag-ipon, umunlad. Kapag ang hinaharap ay isinara, ang kasalukuyan ay nagiging isang larangan ng digmaan. Perpektong sinasamantala ito ng ekonomiya ng atensyon: pinapakain ng social media ang parehong panandaliang dopamine cycle na hinihikayat ng fiat money, na lumilikha ng feedback loop ng impulse, distraction, at kawalang-kasiyahan na nagpapanatili sa mga tao na kumokonsumo nang hindi kailanman nakakaramdam ng busog. Binabaliktad ng matatag na pera ang signal. Kapag ginagantimpalaan ang pag-iipon, kapag ang isang yunit ng pera ay mas marami ang nabibili bukas kaysa ngayon, nagiging makatuwiran muli ang pasensya. Ang pagganyak na ubusin ang lahat ngayon ay nagbibigay-daan sa pagnanais na bumuo ng isang bagay na pangmatagalan. Ang sikolohikal na pagbabago ay hindi maliit; ito ay sibilisasyon. Hindi lang binabago ng Bitcoin ang iyong balanse sa bangko. Binabago nito ang iyong relasyon sa hinaharap. At ang isang populasyon na naniniwala sa hinaharap ay isang populasyon na bumubuo nito.

Kapag bumagsak ang edukasyon at nawala ang oportunidad sa ekonomiya, nagsisimulang magkamali ang mga tao. Simula noong unang bahagi ng 1970s, tumaas nang husto ang bilang ng mga nakakulong sa buong industriyalisadong mundo. Ang Estados Unidos ang naging pinakamalinaw na halimbawa, na naging nangungunang tagapagkulong sa mundo, ngunit tumaas din nang husto ang populasyon ng bilangguan sa United Kingdom, Australia, at karamihan sa Kanlurang Europa. Ang dahilan ay hindi isang biglaang pandaigdigang epidemya ng kriminalidad. Ito ay kawalan ng pag-asa sa ekonomiya na nagtutulak sa disfunkyon ng lipunan. Ang isang lipunan na nawalan ng kakayahang magbigay ng oportunidad sa mga mamamayan nito ay hindi maiiwasang gumamit ng parusa bilang kapalit ng kasaganaan. Ang porsyento ng mga young adult na nakatira sa kanilang mga magulang ay patuloy na tumataas mula pa noong 1971, dahil ang isang buong henerasyon ay hindi kayang mamuhay nang mag-isa. Ang ugnayan sa pagitan ng pagputol ng pamantayan ng ginto at ang sistematikong pagkasira ng mga indikasyon ng lipunan sa buong maunlad na mundo ay hindi nagkataon lamang. Ito ay sanhi. Ang sirang pera ay sumisira sa lahat ng nakatayo rito.